ประวัติศาสตร์ กาแฟเย็น มาจากไหน ทำไมเราจึงดื่มกาแฟเย็น

Share on facebook
Share on twitter

ใกล้เข้าสู่ฤดูร้อน ที่ในบ้านเราอากาศจะร้อนเป็นพิเศษ ในหลาย ๆ ที่ก็เป็นแบบนั้น เวลาแบบนี้จะมีอะไรดีไปกว่าการได้ดื่มเครื่องดื่มเย็น ๆ ในวันที่อากาศไม่เป็นใจ ใช่แล้วครับ วันนี้ผมจะมาว่าด้วยเรื่องของ กาแฟเย็น เครื่องดื่มซึ่งเหมาะสมที่เราจะดื่มในวันที่อากาศร้อน ถึงกาแฟร้อน ๆ จะเป็นเครื่องดื่มที่ใครหลายคนขาดไม่ได้ แต่ในทางกลับกัน กาแฟเย็นก็ได้รับความนิยมไม่แพ้กันเลย โดยเฉพาะในบ้านเรา

โดยปกติแล้ว กาแฟเย็นจะมีพื้นฐานมาจากเอสเพรสโซและการใส่น้ำแข็งลงไป ซึ่งแบบนี้ได้รับความนิยมเป็นอย่างมากในประเทศอิตาลี แต่แล้วก็ได้มีการดัดแปลง โดยการนำเอสเพรสโซกับน้ำแข็งมาทำให้หลากหลายเมนูมากขึ้นในแทบจะทุกประเทศในโลก โดยได้ให้กำเนิดเครื่องดื่มของตนเองที่แสนอร่อยและสดชื่นไม่แพ้กันเลย

อีกทั้งการทํากาแฟเย็น ยังสามารถทำได้เองง่าย ๆ ที่บ้าน โดยการทำกาแฟไว้แล้วเก็บใส่ไว้ในตู้เย็น จากนั้น เราจะหยิบมาดื่มเมื่อไหร่ก็ได้ บางคนถึงกับนำมาผสมโน่นผสมนี่ แล้วกลายเป็นศิลปะไม่แพ้กับการทำกาแฟดำแบบต่าง ๆ เลยทีเดียว ถึงเวลาที่เราจะมาเจาะลึกเรื่องราวของกาแฟเย็นให้มากขึ้นกันครับ ว่าสิ่งนี้มาจากไหน และมีที่มาที่ไปอย่างไร

Iced-coffee

กาแฟเย็น มาจากไหน

มีบันทึกหรือข้อมูลน้อยมากที่กล่าวถึงเครื่องดื่มชนิดนี้ในประวัติศาสตร์ของเรา เราก็เลยไม่รู้แน่ชัดว่า กาแฟเย็นนั้นเป็นเครื่องดื่มที่เรานิยมดื่มกันมาตั้งแต่เมื่อไหร่ และเมื่อเวลาผ่านไป เครื่องดื่มชนิดนี้ก็ได้แพร่กระจายไปทั่วโลก จนเราลืมแม้กระทั่งที่มาที่ไป และผู้คนก็ต่างตีความ นำเครื่องดื่มนี้ไปดัดแปลงเป็นของตัวเอง เราจึงได้เห็นกาแฟเย็นในแต่ละประเทศกันมากมาย

แต่ตามทฤษฎีที่น่าเชื่อถือที่สุดทฤษฎีหนึ่ง กล่าวถึงเรื่องกาแฟเย็นแบบต้นตำรับ ว่ามีต้นกำเนิดในราวปี 1840 ในเขต French Algeria เครื่องดื่มที่มีชื่อว่า mazagran ที่เป็นเครื่องดื่มที่ทำมาจากไซรัปกาแฟ น้ำเย็น และน้ำตาล ซึ่งชื่อนี้ได้มาจากกองทหารฝรั่งเศสในแอลจีเรียที่ได้ทำการคิดค้นเครื่องดื่มชนิดนี้ขึ้นมา

เมื่อทหารเหล่านี้ได้เดินทางกลับจากแอฟริกาแล้ว พวกเขาก็ได้นำสูตรกาแฟนี้ติดตัวกลับบ้านไปด้วย และในที่สุดเครื่องดื่มชนิดนี้ก็ได้เข้ามาสู่ร้านกาแฟในฝรั่งเศส ตั้งแต่นั้นมา รูปแบบของเครื่องดื่มที่เรียกว่า “กาแฟเย็น” นั้น ก็ได้แพร่กระจายไปสู่ทั่วโลก

ในปี 1920 เครื่องดื่มอย่างกาแฟเย็นได้รับความนิยมมากขึ้น ด้วยการโปรโมทโดยคณะกรรมการประชาสัมพันธ์การค้ากาแฟร่วมในสหรัฐอเมริกา และสิ่งนี้ก็ได้มาพร้อมกับการเกิดขึ้นของร้านอาหารแฟรนไชส์ และร้านกาแฟ ยักษ์ใหญ่มากมายหลายเจ้า เช่น Burger King, Dunkin’ Donuts และ Starbucks ซึ่งในที่สุดก็ได้กลายมาเป็นอาณาจักรกาแฟอย่างแท้จริง

Iced-Coffee-Lemonade

กาแฟเย็น เครื่องดื่มที่ใคร ๆ ก็มี

แม้ว่าต้นกำเนิดของกาแฟเย็นจะมีความเกี่ยวข้องกับดินแดน French Algeria ซึ่งเกิดขึ้นในช่วงกลางศตวรรษที่ 19 ก็ตาม แต่เครื่องดื่มชนิดนี้ก็ได้มีการแพร่กระจายไปสู่ทั่วโลกในช่วงครึ่งหลังของศตวรรษที่ 19 นี้ด้วย

ในเวียดนาม ได้มีเครื่องดื่มกาแฟเย็นแสนอร่อยที่มีต้นกำเนิดณที่นั่นที่ใช้ชื่อว่า Cà Phê Sữa Đá เวียดนามเป็นประเทศหนึ่งที่เป็นผู้ผลิตกาแฟรายใหญ่ที่สุดในโลก ดังนั้นจึงจำเป็นที่จะต้องมีกาแฟเย็นเป็นของตัวเอง โดยในสูตรสมัยก่อนนั้น จะใช้กาแฟที่สกัดด้วยเครื่องชงกาแฟแบบ French press จากนั้นจะทำการใส่น้ำแข็งและนมข้นหวานลงไป เราก็จะได้เครื่องดื่มที่มีความหวานละมุนแสนอร่อย

ประมาณช่วงต้นศตวรรษที่ 20 ทั้งกาแฟและกาแฟเย็นได้มีการแพร่กระจายไปทั่วทวีปอเมริกาใต้ อย่างในชิลี ได้มีกาแฟเย็นที่ได้รับความนิยมอย่างมากสูตรหนึ่งซึ่งมีชื่อว่า Café Helado ซึ่งทำมาจากเอสเพรสโซ ผงกาแฟบด ครีมชานทิลลี่ อบเชย วานิลลา Dulce de leche และอัลมอนด์สับ หรืออาจใช้เฮเซลนัท บางสูตรมีการเพิ่มไอศครีมวานิลาลงไปด้วย โดยสูตรของเครื่องดื่มชนิดนี้จะสามารถดัดแปลงได้ตามแต่ใครจะชอบแบบไหน

ในประเทศออสเตรเลียก็ได้มีการเสิร์ฟกาแฟแบบ on the rock กันด้วย หรือบางสูตรก็มีการใส่ไอศกรีม วิปครีม โกโก้ไซรัป โกโก้ ครีม และเมล็ดกาแฟเป็นส่วนผสมลงในสูตรด้วย

ยุโรปในยุคนั้น มีกาแฟเย็นที่ได้รับความนิยมเป็นอย่างมากชื่อว่า Café del Tiempo ซึ่งมีต้นกำเนิดในไอบีเรีย เครื่องดื่มชนิดนี้จะมีลักษณะเป็นกาแฟแก้วยาว ใส่น้ำแข็ง และใส่ผลไม้รสเปรี้ยวลงไป

Iced cold brew coffee in a glass with milk poured over

ยุคทองของกาแฟเย็น

ถึงแม้ว่า อัตราการดื่มกาแฟเย็นนั้นจะตามหลังเครื่องดื่มชนิดอื่นที่ได้รับความนิยมกว่า อย่างชาเย็น เครื่องดื่มชูกำลัง ชานมไข่มุก (โดยเฉพาะในบ้านเรา) หรือแม้แต่กาแฟร้อน แต่ถึงอย่างนั้น ตั้งแต่ช่วงปี 2009 ถึงปี 2013 อัตราการบริโภคเมนูกาแฟเย็นนั้นเพิ่มขึ้นถึง 5 เปอร์เซ็นต์ นอกจากนี้ผู้ที่นิยมที่จะดื่มกาแฟเย็นยังเป็นคนวัยหนุ่มสาว ซึ่งมีอายุตั้งแต่ 18-24 ปี ที่มีการบริโภคกาแฟเย็นเพิ่มขึ้นมากเป็นพิเศษ คิดเป็นตัวเลขได้เท่ากับ 38 เปอร์เซ็นต์เลยทีเดียว

ทำไมจึงเป็นเช่นนั้น ได้มีผู้วิเคราะห์ไว้ว่า เหตุใดคนหนุ่มสาวจึงนิยมที่จะดื่มกาแฟเย็นมากถึงขนาดนี้ ได้มีการระบุไว้ว่า คนกลุ่มนี้เติบโตมากับเครื่องดื่มเย็น ๆ โดยเฉพาะน้ำอัดลม ดังนั้นกาแฟจึงต้องเย็นด้วย ซึ่งเหตุที่เลือกกาแฟเพราะว่ากาแฟนั้นเป็นตัวเลือกที่ดีกว่าเครื่องดื่มชูกำลัง ที่จะใส่น้ำตาลในปริมาณมาก อีกทั้งยังให้พลังงานที่คงที่กว่าด้วย (แต่ดูแล้วในกาแฟเย็นก็มีน้ำตาลไม่น้อยเช่นกัน โดยเฉพาะเมนูต่าง ๆ ในบ้านเรา ที่ใส่ทั้งครีมนมและนมข้น)

คำอธิบายอีกอย่างหนึ่งที่คนวัยหนุ่มสาวนิยมดื่มกาแฟเย็น เพราะกาแฟเย็นเปรียบเสมือนเครื่องมือชนิดหนึ่ง เราจะเห็นตามสื่อสังคมออนไลน์ต่าง ๆ มากมาย ที่คนวัยหนุ่มสาวนิยมที่จะไปนั่งในร้านกาแฟ เพื่อทำงานหรือเพื่อพบปะสังสรรค์ การมีรูปถ่ายคู่กับกาแฟเป็นสิ่งที่ทุกคนต้องมี นี่ก็เป็นอีกหนึ่งเหตุผลที่ทำให้อัตราการดื่มกาแฟเพิ่มขึ้นในคนวัยหนุ่มสาว

แล้วเหตุใด กาแฟเย็นจึงแพงกว่ากาแฟร้อน

หลายคนอาจคิดว่า กาแฟเย็นก็มีแค่กาแฟกับน้ำแข็ง อาจมีการใส่ครีมหรือนมเพิ่มเล็กน้อย แต่เหตุใดจึงราคาแพงมากกว่ากาแฟร้อน หากเราลองสังเกตดี ๆ เครื่องดื่มเย็นส่วนใหญ่มักจะใส่ในแก้วพลาสติก หรือมีหลอดที่เป็นพลาสติกแถมมาด้วย ซึ่งทำให้ต้นทุนสูงกว่า ยิ่งถ้าเป็นเมนูปั่นนี่ไม่ต้องพูดถึง หรือหากเป็นร้านกาแฟดี ๆ หน่อย กรรมวิธีการส่งก็จะยุ่งยากเข้าไปอีก อย่างการที่เราต้องมาดริปกาแฟ แล้วนำมาชงผสมโน่นนี่อีก ทำให้ใช้เวลาในการชงที่นานกว่า

Iced Coffee with Cream

อนาคตของกาแฟเย็น

ไม่แน่ว่า ในอนาคตเราอาจจะได้เห็นกาแฟรูปแบบใหม่ หรือกรรมวิธีการทรงแบบใหม่กันมากขึ้นกับกาแฟเย็นก็ได้ เนื่องจากในอุตสาหกรรมกาแฟจนถึงทุกวันนี้ยังมีการทดลองสิ่งใหม่ ๆ เพิ่มขึ้นมาอยู่ตลอด ได้มีการสำรวจในประเทศสหรัฐอเมริกา พบว่า 20 เปอร์เซ็นต์ของผู้บริโภคกาแฟ นิยมที่จะดื่มกาแฟเย็นสัปดาห์ละครั้ง และไม่มีวี่แววว่าจะลดลงเลย ดังนั้น ไม่ว่าจะกาแฟหรือกาแฟเย็น ทั้งหมดก็จะเติบโตขึ้นเรื่อย ๆ อย่างแน่นอน